دیپارتمنت جامعه¬شناسی

 

جامعه ­شناسی مطالعۀ علمی زندگی اجتماعی است. آگوست کنت فرانسوی که برای نخستین بار عنوان جامعه­ شناسی را برای این علم جدید پیشنهاد نمود، آن را ملکۀ علوم (The Queen of Science) خواند. علم جامعه ­شناسی پس از تولد در نیمۀ قرون نوزدهم، به زودی در اواخر این سده (نوزدهم) در اروپا و امریکا جزء رشته های تحصیلی در پوهنتون ها شد و نخستین دیپارتمنت ­های جامعه­ شناسی در دهۀ آخر قرن نوزدهم در امریکا و اروپا تأسیس شد. علم جامعه­ شناسی با شروع قرن بیستم در اروپا و امریکا رشد چشم گیری داشت و در پهلوی دیپارتمنت­ های جامعه­ شناسی، مراکز تحقیقاتی و پژوهشی زمینۀ تحقیقات علمی اجتماعی برای شناخت جامعه ­های معاصر و زندگی اجتماعی جامعه­ های صنعتی شهری جدید راه اندازی نمودند. جامعه­ شناسی کمک زیادی برای شناخت جامعه ­های معاصر و مشکلات ویژۀ شهری شدن و صنعتی شدن و نیز افزایش جمعیت و تکنولوژی و چگونگی تطابق جوامع با شرایط و تغییرات بنیادین جدید نمود. این علم به زودی به کشورهای غیراروپایی مستعمره هم معرفی گردید و در آن کشورها هم در پهلوی علم انسان­شناسی رشد چشمگیری داشت. هنگامی‌که علم جامعه­ شناسی در نیمۀ سدۀ نوزدهم در پاسخ به مبرمیت­های جدید برای شناخت جوامع به شدت در حال رشد و تغییر به وجود آمد، به خوبی توانست به این نیاز پاسخ بدهد و کمک خوبی در شناخت مسایل و مشکلات جوامع معاصر نماید. این مسأله (شناخت مسایل و مشکلات اجتماعی) امروزه در کشور ما شدیدتر از گذشته وجود دارد و نیاز شدیدی به شناخت علمی مسایل اجتماعی کشور وجود دارد و به نظر میرسد که تنها راه و نخستین قدم برای مقابله با مشکلات اجتماعی و رفع آنها، شناخت علمی پدیده­ های اجتماعی است تا در روشنایی آن بشود برای بهبود و تغییر آن پلان­گذاری نمود و برنامه ­ها و سیاست­ هایی را به اجرا گذاشت. مشکلات اجتماعی امروز کشور ما کم نیست: فقر، اعتیاد، بیکاری، خشونت، نابرابری اجتماعی، فساد اداری و اجتماعی- سیاسی، مهاجرت، بی‌برنامه‌گی، مشکلات جوانان، اطفال، سالمندان، انحرافات اجتماعی، مسایل جدید زندگی شهری و فرهنگی جدید، شبکه ­های اجتماعی و رسانه­ های جمعی و تأثیر آنها بر افراد و گروه ­های اجتماعی و ده­ها و صد­ها مسألۀ دیگر اجتماعی که نیازمند پژوهش، شناخت و برنامه ­ریزی برای بهبود و تغییر است. علم جامعه ­شناسی برای شناخت این پدیده ­های عدیدۀ اجتماعی کشور یگانه ابزار مطمئن و قابل اعتمادی است که می‌تواند پهلوهای تاریک این پدیده­ها را به ما روشن کند و جامعه و فرهنگ افغانی را که تا حال کمتر مورد تحقیق و پژوهش علمی قرار گرفته است، بررسی و برای ما بشناساند.

تاریخچه و تأسیس دیپارتمنت جامعه ¬شناسی

بر اساس همین مبرمیت¬ها و دیدگاه که در بخش مقدمه ذکر شد و بر اساس پلان استراتژیک پنج-سالۀ پوهنحی ادبیات و علوم بشری، پلان استراتژیک پوهنتون هرات و وزارت تحصیلات عالی برای انکشاف رشته¬های علمی مورد نیاز در چوکات پوهنتون‌های کشور، این پوهنحی در نظر گرفت تا رشته¬های علوم انسانی- اجتماعی را در این پوهنحی تأسیس نماید. قرار شد برای انتخاب نخستین دیپارتمنت از میان رشته¬های مختلف (جامعه¬شناسی، مردم¬شناسی، باستان¬شناسی، فلسفه و تاریخ اجتماعی) نیازسنجی صورت گیرد و بررسی گردد که کدام یک از این رشته¬ها در اولویت قرار دارد. پس از نیازسنجی از محصلان، استادان و صاحب¬نظران حوزه¬های علمی و کاری، تصمیم بر آن شد که در قدم اول دیپارتمنت جامعه¬شناسی تأسیس شود. برای این منظور، در سال 1386دو تن از استادان این پوهنحی برای تحصیل ماستری در رشتۀ جامعه¬شناسی، با استفاده از بورسیه به کشور هندوستان فرستاده شدند و یک تن از فارغان این پوهنحی برای تحصیل ماستری در رشتۀ جامعه‌شناسی به کشور ایران رفته تا پس از اخذ سند ماستری، دیپارتمنت جامعه¬شناسی، با سه تن استاد به سویۀ ماستری در چوکات پوهنحی ادبیات و علوم بشری ایجاد گردد.

     با بازگشت این استادان (علی احمد کاوه و عبدالوهاب شمس) از هندوستان در 1388 و سید جواد رامیار از ایران در 1389 و پس از آماده شدن نصاب درسی (کاریکولم) دورۀ لیسانس این رشته زمینه تأسیس این رشته فراهم گردید. نصاب درسی آن پس از تصویب شورای علمی پوهنحی ادبیات و علوم بشری به شورای علمی پوهنتون هرات و از آن طریق به وزارت تحصیلات عالی کشور ارسال گردید. وزارت تحصیلات عالی، با درنظر داشت نیاز به این رشته و تکمیل بودن شرایط مورد نیاز دیپارتمنت (سه نفر استاد ماستر در رشته و داشتن کاریکولم معیاری رشتۀ جامعه¬شناسی)، طی حکم شماره (3091/4094) مؤرخ 18/12/1389 دیپارتمنت جامعه¬شناسی را در پوهنتون هرات طی مکتوب شماره 1498/882 مؤرخ 28/12/1389 ریاست انسجام امور اکادمیک منظور نمود.

    بنابراین، در سال 1390 این دیپارتمنت در قالب پوهنحی ادبیات و علوم بشری فعال و تأسیس شده و پس از سه سال با تأسیس پوهنحی علوم اجتماعی (در سال 1393) بنا بر ضرورت و فیصله ریاست پوهنتون هرات به این پوهنحی انتقال یافته‌است. از آن سال تا حالا ده دوره محصل فارغ داده و به عنوان یک دیپارتمنت فعال در پوهنتون هرات نقش بازی کرده و دست‌آوردهای زیادی در عرصه انجام تحقیقات اجتماعی، فعالیت‌های مددکارانه در سطح شهر هرات داشته‌است و با داشتن پلان استراتیژیک موثر، منابع انسانی و فزیکی آماده برای ارائه خدمات علمی و تربیه نیروی بشری در بخش‌های برنامه‌ریزی اجتماعی، کارشناسی مسائل اجتماعی، پژوهش‌گری مسائل اجتماعی و مدیریت اجتماعی می‌باشد که به هدف حل مشکلات اجتماعی و توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه افغانستان در این عرصه نیروی متخصص و ورزیده تربیه و وارد بازار کار می‌کند.

دیدگاه دیپارتمنت

دیپارتمنت جامعه شناسی متعهد به آموزش و تربیت نیروی متخصص در حوزه جامعه شناسی به منظور شناخت و تجزیه و تحلیل ساختارها، نهاد و مسائل اجتماعی جوامع شهری و روستایی به شکل عمومی و تخصصی و تأمین  نیروی بشری مورد نیاز سازمان های جامعه افغانستان در حوزه اجتماعی است.

مأموریت دیپارتمنت

 بر اساس دیدگاه ما، رسالت و ماوریت این دیپارتمنت عبارتند از:

ارائه دانش مسلکی و قابل تطبیق در حوزه جامعه شناسی، یاد دهی مهارت های تحلیلی و کارشناسی مسائل اجتماعی، آموزش روش های تحقیق کمی و کیفی، انجام تحقیقات علمی و پالیسی ساز به هدف یافتن راه حل مشکلات اجتماعی و آموزش و تربیت نیوری متخصص اجتماعی برای ادارات جامعه اافغانستان در جهت رفع نیاز مندی های بشری شان.

اهداف آموزشی

دیپارتمنت جامعه شناسی دارای پلان استراتژیک و پلانهای سالانه سمستر وار و ماهوار میباشد که در روشنایی آموزهها و احکام اسلامی، قوانین، طرزالعمل‌ها و رهنمودهای وزارت تحصیلات عالی ترتیب و تهیه گردیده است. این پلان‌ها و استراتژی‌ها با درک شرایط و وضعیت جامعه افغانستان، نیاز بازار کار، حرفه‌ها و تخصص‌ها برای اهداف بلند اجتماعی‌ فرهنگی، اقتصادی و علمی جامعه تدوین گردیده اند. دیپارتمنت جامعه‌شناسی با تبعیت از قوانین و پالیسی‌های وزارت محترم تحصیلات عالی و اهداف استراتیژیک آن در حوزه آموزش اهداف ذیل را تعیین و در تحقق آن عمل می نماید.

  • تدریس خلاقانه و محصل محور بر مبنای روش‌های جدید آموزشی؛
  • تقویت ذهنیت نقادانه و خلاقانه در محصلان؛
  • آموزش و تربیت نیروی انسانی ماهر در حوزه جامعه‌شناسی؛
  • آموزش و تربیت پژوهشگران اجتماعی برای واکاوی مسائل اجتماعی افغانستان؛
  • آموزش و ترویج الگوهای ناب فرهنگ اسلامی و افغانی؛
  • آموزش و ترویج فرهنگ مدارا و الگوهای تأمین کننده وحدت ملی؛
  • تولید دانش اجتماعی از طریق تحقیقات علمی؛
  • کاربردی سازی و ترویج دانش جامعه‌شناختی در افغانستان؛
  • طرح و اجرای تحقیقات اجتماعی جهت آسیب­شناسی مسائل اجتماعی و فرهنگی افغانستان؛
  • تربیه نیروی متخصص و کارشناس در حوزه برنامه‌ریزی های اجتماعی؛
  • تربیت پژوهشگران و کارمندان اجتماعی برای سازمان‌های دولتی و خصوصی در جهت کمک به حل مشکلات اجتماعی به هدف توسعه اجتماعی و اقتصادی جامعه افغانستان؛

نظام تحصیلی

این دیپارتمنت از جمله دیپارتمنت‌های فارغده است و به دوره لیسانس محصل جذب و فارغ می‌دهد. نظام تحصیلی این دیپارتمنت شامل چهار سال تحصیلی است و پیش‌برد دروس بر اساس نظام معیاری کریدت وزارت تحصیلات عالی افغانستان تنظیم شده‌است. تعداد کریدت درسی این دیپارتمنت 141 می‌باشد (50 درصد مضامین تخصصی، 20 درصد مضامین اساسی و 30 درصد مضامین اختیاری، عمومی و پایان‌نامه اند) دروس اکثر مضامین به شکل نظری پیش‌برده می‌شود و برای تطبیق دروس نظری محصلان از اجرای تحقیقات میدانی، دوره‌های کار عملی و کارآموزی استفاده می‌کنند. نصاب تحصیلی که دراین دیپارتمنت استفاده می‌شود به شرح ذیل است.

نصاب درسی رشتۀ جامعه¬شناسی

برنامۀ درسی دیپارتمنت جامعه­شناسی به ترتیب ضرورت و مناسبت مضمون در سمسترهای هشت­گانه تنظیم شده است و انتظار میرود که به صورت زیر تطبیق گردد.

مضامین سمستر اول دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کدنمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

ساعات درسی

پیش نیاز

نظری

عملی

1

مبانی جامعه شناسی1

Ss.So.125

3

اساسی

48

 

ندارد

2

مبانی روانشناسی

Ss.So.129

2

اساسی

32

 

ندارد

3

جمعیت شناسی

Ss.So.127

2

اساسی

32

 

ندارد

4

مبانی اقتصاد

Ss.So.131

2

اساسی

32

 

ندارد

5

تاریخ معاصر افغانستان

Ss.So.148

2

عمومی

32

 

ندارد

6

محیط زیست

Ss.So.149

2

عمومی

32

 

ندارد

7

کمپیوتر1

Ss.So.150

2

عمومی

32

 

ندارد

8

انگلیسی1

Ss.So.144

2

عمومی

32

 

ندارد

9

نظام اعتقادی اسلام

SL.IC.0171

2

عمومی

32

 

ندارد

10

تلاوت و تجوید

SL.IC.0172

1

عمومی

16

 

ندارد

جمع

 

20

 

320

0

 

مضامین سمستر دوم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کد نمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

ساعات درسی

پیش نیاز

نظری

عملی

1

مبانی جامعه شناسی2

Ss.So.226

3

اساسی

48

 

مبانی جامعه شناسی1

2

مبانی علم سیاست

Ss.So.233

2

اساسی

32

 

ندارد

3

جامعه شناسی اعتیاد/

جامعه­شناسی سلامت و پزشکی

Ss.So.254

Ss.So.255

2

اختیاری

32

 

مبانی جامعه شناسی1

4

مبانی مدیریت

 

SsSo.232

 

2

اساسی

32

 

ندارد

5

جامعه های انسانی

Ss.So.223

3

تخصصی

48

 

مبانی جامعه شناسی 1و2

6

انگلیسی2

Ss.So.245

2

عمومی

32

 

انگلیسی1

7

کمپیوتر2

Ss.So.251

2

عمومی

32

 

کمپیوتر1

8

سیرت النبی

SL.IC.0274

2

عمومی

32

 

ندارد

9

فلسفه عبادات

SL.IC.0273

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

20

 

320

 

 

مضامین سمستر سوم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کد نمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

ساعات درسی

 

پیش نیاز

نظری

عملی

1

روشهای تحقیق 1 (مقدماتی)

Ss.So.303

2

اختصاصی

32

 

ندارد

2

مبانی انسان­شناسی

Ss.So.328

2

اساسی

32

 

ندارد

3

جامعه شناسی خانواده

Ss.So.311

2

اختصاصی

32

 

مبانی جامعه شناسی

4

روانشناسی اجتماعی

Ss.So.330

3

اساسی

48

 

مبانی روانشناسی

5

اصول نگارش

Ss.So.335

2

اساسی

32

 

ندارد

6

آموزش صلح و حل منازعه/

حقوق بشر

Ss.So.358

Ss.So.359

2

اختیاری

32

 

 

ندارد

7

قشربندی اجتماعی

Ss.So.357

2

اختیاری

32

 

مبانی جامعه شناسی

8

انگلیسی3

Ss.So.346

2

عمومی

32

 

انگلیسی1 و 2

9

نظام اجتماعی اسلام

SL.IC.0376

2

عمومی

32

 

ندارد

10

نظام اخلاقی اسلام

SL.IC.0375

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

21

 

336

 

 

مضامین سمستر چهارم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کد نمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

ساعات درسی

 

پیش نیاز

نظری

عملی

1

روش تحقیق کمی

Ss.So.404

4

اختصاصی

32

32

روش تحقیق مقدماتی

2

SPSS و احصائیه توصیفی

Ss.So.406

3

اختصاصی

16

32

روش کمی

3

جامعه شناسی سازمانها

Ss.So.418

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

4

مبانی فلسفه

Ss.So.434

2

اساسی

32

 

ندارد

5

جامعه شناسی کار و مشاغل

Ss.So.424

2

اختصاصی

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

6

انگلیسی4

Ss.So.447

2

عمومی

32

 

انگلیسی1 و 2 و 3

7

آشنایی با ادیان و مذاهب

SL.IC.0478

1

عمومی

16

 

ندارد

8

تربیت فکری

SL.IC.0477

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

19

 

224

64

 

مضامین سمستر پنجم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کد نمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

ساعات درسی

 

پیش نیاز

نظری

عملی

1

نظریه­های جامعه­شناسی کلاسیک

Ss.So.501

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

2

SPSS و احصائیه استنباطی

Ss.So.507

3

اختصاصی

16

32

روش تحقیق مقدماتی

3

جامعه­شناسی انحرافات اجتماعی

Ss.So.513

3

اختصاصی

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

4

جامعه شناسی ارتباطات جمعی

Ss.So.510

2

اختصاصی

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

5

جامعه­شناسی روستایی

Ss.So.509

2

اختصاصیdی

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

6

جامعه­شناسی اقتصادی

جامعه­شناسی جنبشهای اجتماعی

Ss.So.560

Ss.So.561

3

اختیاری

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

7

نظام اداری اسلام

SL.IC.0580

2

عمومی

32

 

ندارد

8

نظام سیاسی اسلام

SL.IC.0579

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

20

 

256

32

 

مضامین سمستر ششم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کد نمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

تعداد ساعات درسی

 

پیش­نیاز

نظری

عملی

1

روشهای تحقیق کیفی

Ss.So.605

4

اختصاصی

32

32

روش تحقیق 1،2،3

2

نظریه­های جامعه­شناسی مدرن

Ss.So.602

3

اختصاصی

48

 

نظریه های جامعه شناسی1

3

جامعه شناسی شهری

Ss.So.608

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

4

جامعه شناسی تعلیم و تربیه

Ss.So.622

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

5

جامعه شناسی تغییرات اجتماعی

Ss.So.619

2

اختصاصی

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

6

نظام اقتصادی اسلام

SL.IC.0681

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

17

 

2088

32

 

مضامین سمستر هفتم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کودنمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

تعداد ساعات درسی

 

پیش­نیاز

نظری

عملی

1

جامعه شناسی سیاسی

Ss.So.716

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

2

جامعه شناسی توسعه

Ss.So.712

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

3

برنامه­ریزی اجتماعی

Ss.So.720

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

4

مسایل اجتماعی

Ss.So.715

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

5

پایان­نامه (پیشنهاد تحقیق)

Ss.So.762

3

اختصاصی

 

48

مبانی/روش تحقیق/نظریه

6

مددکاری اجتماعی

جامعه­شناسی ورزش و اوقات فراغت

Ss.So.752

Ss.So.753

3

2

اختیاری

32

32

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

7

قرآن شناسی

SL.IC.0782

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

20

 

272

48

 

مضامین سمستر هشتم دیپارتمنت جامعه شناسی

شماره

مضمون

کودنمبر

تعداد کریدیت

نوع مضمون

تعداد ساعات درسی

 

پیش­نیاز

نظری

عملی

1

جامعه­شناسی افغانستان

Ss.So.821

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

2

پایان­نامه (جمع­آوری و تحلیل) داده­ها)

Ss.So.863

5

اختصاصی

 

96

پایان­نامه1

3

کارورزی

Ss.So.864

5

اختصاصی

 

96

مددکاری اجتماعی

4

جامعه­شناسی دین

Ss.So.817

3

اختصاصی

48

 

مبانی جامعه­شناسی 1و2

5

تاریخ تمدن اسلامی

SL.IC.0883

2

عمومی

32

 

ندارد

جمع

 

18

 

128

192

 

محصلان دیپارتمنت

دیپارتمنت جامعه­شناسی از سال تأسیس (1390) همه ساله پذیرای محصلان علاقه­مند رشته از طریق کانکور سراسری است. از زمان تاسیس این دیپارتمنت تا حالا به تعداد 464 محصل از این دیپارتمنت فارغ‌التحصیل گردیده‌اند و  295  محصل بر حال در صنف اول، دوم، سوم و چهارم دارد که در جدول زیر به تفکیک جنسیت و صنوف تحصیلی آن مشخص شده است.

جدول شماره(1) تعداد فارغان دیپارتمنت جامعه­شناسی

شماره

سال

تعداد ذکور

تعداد اناث

مجموع

ملاحظات

۱

1393

14

15

29

 

۲

1394

17

16

33

 

۳

1395

22

39

61

 

۴

1396

12

25

34

 

5

1397

28

34

62

 

6

1398

51

28

79

 

7

1400

27

42

69

 

8

1401

26

32

58

 

9

1402

19

0

19

 

10

1403

8

0

8

 

11

1404

12

0

8

 

مجموع

464

 

تعداد محصلان برحال دیپارتمنت

شماره

صنف

تعداد ذکور

تعداد اناث

مجموع

ملاحظات

۱

اول

78

40

118

 

۲

دوم

22

48

70

 

۳

سوم

22

27

49

 

۴

چهارم

22

36

58

 

مجموع

144

151

295

 

 

استادان دیپارتمنت

برای تطبیق نصاب درسی و تحقق برنامه‌های ذکر شده دیپارتمنت جامعه‌شناسی ظرفیت‌های ذیل را در شرایط فعلی دارد و اساتید این دیپارتمنت توانایی برگزاری دوره‌های آموزشی روش‌ تحقیق، نوشتن مقالات و ارائه کنفرانس‌ها را در کنار انتقال دانش جامعه‌شناختی دارند. این دیپارتمنت در سال 1404 دارای 4 استاد  برحال و یک بست خالی می باشد که یک بست آن به اعلان سپرده شده  و در ذیل مشخصات اساتید آن بیان می‌شود.

 

شماره

نام و تخلص

رتبه علمی

موقف

شماره تماس

ایمیل

1

 احمد جواد اصیل

 

نامزد پوهنیار

 آمر دیپارتمنت

 

0702898832

jawadahmadasil@gmail.com

2

سید علی آقا کاظمیان

 

پوهنیار

استاد

0796615979

Alikazimyan1372@gmail.com

 

3

عبدالولید جمشیدی

 

نامزد پوهنیار

 

استاد

0792497977

walid.jamshidy123@gmail.com

 

4

عبدالحی  حسن‌زاده

 

پوهنیار

استاد

0792946715

hassannurzai4@gmail.com