پالیسی عدالت و انصاف منسوبین و محصلان
مقدمه
عدالت و انصاف از بنیادیترین ارزشهای انسانی و دینی است که محور اساسی در روابط فردی و اجتماعی بهشمار میرود. عدالت بهعنوان یک اصل الهی، نقش تعیینکنندهای در سلامت جامعة علمی و تحصیلی دارد. پوهنتون بهعنوان محیطی برای تعلیم، تربیه و رشد فکری، اخلاقی و اجتماعی نیازمند سیستمی عادلانه است تا در چوکات آن سیستم، همة محصلان، استادان و کارمندان آن از حقوق مساوی برخوردار باشند و تکالیفشان بهطور متوازن تعریف شده باشد. پالیسی عدالت و انصاف پوهنتون هرات به هدف تضمین شفافیت، برابری، احترام متقابل و فرصتهای برابر در عرصههای علمی، اداری و رفاهی تدوین شده است. با تطبیق این پالیسی، بستری مناسب برای شکوفایی استعدادها، توسعة پایدار و تحقق اهداف والای علمی فراهم میگردد.
والسلام
خداوند متعال در قرآنکریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ» (سورة نحل، آیة 90).
ترجمه: «همانا خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان میدهد».
همچنان در آیة دیگری میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ» (سوره نساء، آیة 135).
ترجمه: «ای کسانی که ایمان آوردهاید! همواره عدالت را برپا دارید و برای خدا گواهی دهید، هر چند علیه خودتان یا پدر و مادر و خویشاوندانتان باشد».
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نیز بر رعایت عدالت در روابط انسانی تأکید نموده، فرموده اند: «اعدِلوا بین أولادکم فی النِّحَل کما تحبون أن یعدِلوا بینکم فی البِرِّ و اللطف» (صحیح بخاری و صحیح مسلم).
یعنی: «در بخششها میان فرزندانتان عدالت را رعایت کنید، همانگونه که دوست دارید آنان نیز در نیکی و محبت با شما عادل باشند».
با اتکا به این رهنمودهای الهی و نبوی، پوهنتون هرات این پالیسی را بهعنوان اساس کار در جهت تطبیق عدالت و انصاف میان محصلان، استادان و کارمندان خویش تدوین نموده، خویش را مکلف میداند در تمام عرصههای علمی، اداری و اجتماعی، اصول مساوات، شفافیت، رعایت حقوق و فرصتهای برابر را نهادینه سازد.
2. اهداف
این پالیسی با درنظرداشت مبانی دینی، اصول اخلاقی و معیارهای علمی، اهداف ذیل را دنبال میکند:
- تضمین رعایت عدالت و انصاف در تمام عرصههای علمی، اداری و رفاهی پوهنتون؛
- ایجاد فرصتهای مساوی برای محصلان، استادان و کارمندان بدون درنظرگرفتن جنسیت، قومیت، مذهب، یا موقعیت اجتماعی؛
- تقویت شفافیت و پاسخگویی در امور اداری، علمی و تصمیمگیریهای مدیریتی؛
- تأمین محیط کاری و تحصیلی سالم، مبتنی بر احترام متقابل، همزیستی مسالمتآمیز و رعایت حقوق افراد؛
- حمایت از حقوق محصلان، استادان و کارمندان و جلوگیری از هرگونه تبعیض، سوءاستفاده یا بیعدالتی؛
- تشویق به فرهنگ عدالتمحور در تمام سطوح پوهنتون بهمنظور نهادینهسازی ارزشهای اسلامی و انسانی؛
- ایجاد میکانیزمهای عادلانه جهت ارزیابی، ارتقا و تشویق استادان، کارمندان و همچنین معیارهای عادلانة سنجش و ارزیابی محصلان؛
- تقویت حس اعتماد و رضایتمندی میان تمام منسوبین پوهنتون از طریق رعایت عدالت در توزیع فرصتها و منابع؛
- جلوگیری از تبعیضهای فردی، گروهی و نهادی در امور آموزشی، پژوهشی و اداری؛
- ایجاد یک نظام نظارتی و اجرایی مؤثر برای اطمینان از تطبیق کامل عدالت و انصاف در تمام بخشهای پوهنتون؛
بخش دوم
مسؤولیتهای ریاست پوهنتون هرات در راستای تأمین انصاف و عدالت
۱-2. رعایت اصل عدالت در استخدام منسوبین و جذب محصلان؛
مأموریت یکنهاد اکادمیک زمانی به مقصد میرسد که تمام اعضای جامعه از فرصتهای شغلی به گونة منصفانه و عادلانه، برای دستیابی به موفقیت در مسیر توسعه مهارتها، دانش و نگرشهای لازم، برخوردار گردند.
ریاست پوهنتون هرات به عنوان بخشی از نظام تحصیلات عالی، خود را متعهد به ایجاد فرصتهایی برابر در پرتو اصل عدالت و انصاف برای جذب محصلان و منسوبین، بهدور از دخالت گروههای مداخلهگر، با در نظرداشت قوانین و مقررات نظام حاکم میداند.
۲-2. ایجاد محیط مناسب آموزشی برای همه محصلان؛
محیط نهتنها شامل ساختمانها و امکانات، بلکه شامل خدماتی از قبیل خدمات مشوره، لیلیهها، کتابخانهها، رسانهها، تکنالوژی و فعالیتهای اضافی، مانند: فعالیتهای ورزشی میشود که باید بهطور عادلانه در اختیار همه محصلان قرار گیرد.
۳-2. توزیع فرصتهای عادلانة دسترسی به اشتغال و برنامهها؛
پوهنتون هرات متعهد به ایجاد محیطی سالم به منظور فراهمسازی فرصتهای عادلانه و بدون تبعیض برای کارکنان و محصلانی که در جستجوی یافتن اهداف علمی و حرفهای و تحقق ظرفیتها و تواناییهای خود اند، میباشد. همچنان این پوهنتون به دنبال حذف عواملی است که ممکن است مانع دسترسی کامل منسوبین و محصلان به مزایا و شرایط اشتغال در این نهاد گردد.
۴-2. ارزیابی منصفانة دستاوردها نسبت به فرصتها؛
ریاست پوهنتون هرات متعهد به ارزیابی منصفانة اجراآت منسوبین و محصلان و فراهمسازی یک محیط کاری و آموزشی است که ارزش و حمایت عادلانه را برای جذب و توسعة مهارتهای منسوبین و محصلان باکیفیت بالا فراهم سازد.
این ریاست با توجه به کیفیت کلی، استعداد، برتری و تأثیر مشارکت منسوبین، در تصمیمات مربوط به اشتغال و ارزیابی استانداردهای عملکرد تمرکز خواهد کرد. این نهاد بر این عقیده است که ارزیابی شایستگی با توجه به استانداردهای عملکرد مربوط، امکان ارزیابی عادلانه و رشد و انکشاف پایدار را فراهم میسازد.
بخش سوم
رفتارهای ناقض انصاف و عدالت در پوهنتون
پوهنتون هرات تلاش میکند محیطی توأم با احترام متقابل، بیخطر و عاری از تهدید را برای محصلان، اعضای هیئتعلمی و کارکنان ایجاد کند. این ریاست قوانین و معلومات لازم را در اختیار محصلان قرار میدهد؛ رفتارهای ممنوع را تعریف میکند و روشهایی را برای پاسخگویی به حوادث مربوط به رفتارهای ناقض عدالت و انصاف، شامل تبعیض، آزار و اذیت، زورگویی و سایر رفتارهای غیرقانونی تعیین میکند.
۱-3. تبعیض
انواع تبعیض
1-1-3 تبعیض منفی
تبعیض منفی به معنای هر نوع رفتار نابرابر است. تبعیض زمانی رخ میدهد که یک فرد یا گروهی از افراد به دلیل برخی از ویژگیها مانند نژاد (رنگ، تبار، ملیت یا قومیت)، سن، جنسیت، حالت مدنی، وضعیت تأهل، معلولیت، موقف اجتماعی و اقتصادی در شرایطی قرار گیرد که نسبت به سایر افراد از برخی مزایای حقوقی محروم ساخته شود.
از جمله وجایب و مسؤولیتهای همه منسوبین است تا اقدامات لازم را جهت جلوگیری از تبعیض غیرقانونی در محیط پوهنتون انجام دهند.
2-1-3. تبعیض مثبت
تبعیض مثبت زمانی اتفاق میافتد که شرایط یا قواعد استثنائی برای یک عده از افراد با ویژگییِ مشخص (مثلاً معلولیت) در مقایسه با افرادی که دارای این ویژگی نیستند، لحاظ میگردد. این شرایط و قواعد در صورتی لحاظ میگردد که ناقض سایر اصول حاکم نباشد. برای مثال، در اولویت قرار دادن ارائه خدمات درسی در طبقة اول تعمیر برای آن عده از محصلانی که دارای معلولیتاند میتواند از مصادیق تبعیض مثبت باشد.
هیچ فرد واجدِ شرایط دارایِ معلولیت به سبب معلولیت نباید از مشارکت در مزایای خدمات، برنامهها یا فعالیتهای پوهنتون محروم شود و یا تحت هیچ شرایطی مورد تبعیض منفی قرار گیرد.
۲-3. آزار و اذیت
تمام اشکال آزار و اذیت موجب تضعیف روحیه میگردد و میتواند بر توانایی منسوبین و محصلان در درون پوهنتون تأثیر بگذارد. پوهنتون هرات متعهد به حفظ محیطی است که آزار و اذیت در آن وجود نداشته باشد. تمام شکایات مرتبط به آزار و اذیت بهطور صحیح و سریع مورد رسیدگی قرار میگیرد. اعمال آزاردهندة منسوبین و محصلان نسبت به یکدیگر مورد پیگرد قرار خواهد گرفت.
مصادیق عمدة آزار و اذیت که پوهنتون هرات خود را ملزم به پیشگیری از آنها میداند، به شرح زیر است:
1-2-3. آزار و اذیت معلولین
آزار و اذیت یا هرگونه اقدام کلامی، فیزیکی و یا کتبی در مقابل فرد دارای معلولیت که موجب تحقیر یا ناراحتی وی گردد خلاف پالیسی عدالت و انصاف بوده، تخطی محسوب میشود.
۲-۲-3. آزار و اذیت نژادی
آزار و اذیت نژادی هرگونه اقدام کلامی، فیزیکی یا کتبی است که بر ضد رنگ، ویژگیهای فیزیکی، تبار، منطقة جغرافیایی و پیشینة قومی یا ملیت فرد صورت میگیرد.
تمام منسوبین و محصلان حق دارند در محیطی عاری از زورگویی، کار و تحصیل نمایند. پوهنتون هرات وظیفة مراقبت از همه منسوبین و محصلان را داشته و خشونت، تجاوز و زورگویی را غیرقابلقبول میداند.
رفتار غیرمنطقی یا نامناسب که در قبال کارمند یا محصل یا گروهی از کارکنان یا محصلان صورت میگیرد و سلامت و ایمنی آنها را با خطر مواجه میسازد، مصداق زورگویی می باشد.
هر کارمند باید از قواعد، مقررات و سیاستهای مرتبط به خشونت، تجاوز یا رفتار زورمندانه آگاه باشد و معلومات لازم را در این راستا به محصلان انتقال دهد. به همین ترتیب، محصلان حقدارند که شخصیت آنها حفظ و محترم شمرده شود. این ریاست همه منسوبین و محصلان را تشویق میکند تا در صورت مواجه با زورگویی آن را گزارش دهند.
4-3. توزیع امتیازات
بخش چهارم
تادیبات و روند رسیدگی به تخطی ها
اطاعت از قوانین، مقررات، سیاستها و اصول اخلاقی منجر به ایجاد بستری مملو از عدالت و انصاف در پوهنتون میگردد. همة منسوبین و محصلان پوهنتون هرات باید بهطور قانونی عمل کنند؛ از تمام الزامات قانونی برخوردار باشند و باسیاستهای پوهنتون و معاونیتها خود را وفق دهند.
1-4.تادیبات مرتبط به منسوبین ومحصلان پوهنتون هرات
الف: منسوبین
در صورت هرگونه تخلف از پالیسی هذا، موضوع توسط مراجع ذیربط و یا شاهد نقض پالیسی رسماً به کمیته مرکزی نظم و دسپلین راجع و کمیته متذکره براساس رهنمود نظم و دسپلین پوهنتون هرات تادیبات لازم را وضع و اجراء خواهد نمود.
ب: محصلان
در صورت هرگونه تخلف از پالیسی هذا، موضوع توسط مراجع ذیربط و یا شاهد نقض پالیسی رسماً به کمیته مرکزی نظم و دسپلین راجع و کمیته متذکره براساس رهنمود نظم و دسپلین پوهنتون هرات تادیبات لازم را وضع و اجراء خواهد نمود.
بخش پنجم
متفرقه
1-5. نظارت
آمریت دعوت و ارشاد بر پیادهسازی پالیسیهای عدالت و انصاف در سطح پوهنتون نظارت نموده، اطلاعات مناسب را به هیئت رهبری جهت دستیابی به مأموریت و اهداف والای سازمان ارائه خواهد نمود.
هرگونه موارد نقض این پالیسی، منجر به پیادهسازی مؤاخذات قانونی خواهد گردید.
آمریت دفتر مقام ریاست پوهنتون، این پالیسی را از روش های مختلف از قبیل ارسال رسمی، چاپ بنر ها، برگزاری سمینار ها به اطلاع منسوبین و محصلان پوهنتون می رساند. این پالیسی در وبسایت پوهنتون نیز منتشر خواهد شد.
والسلام
