پالیسی رفتار اخلاقی منسوبین و محصلان
مقدمه
پوهنتون به عنوان محیطی که روزانه هزاران تن استاد، کارمند و محصل با آن سر و کار دارند، بدون شک در کنار قوانین، مقررات، لوایح و طرزالعملهای رسمی، به اصول اخلاقی که الهام گرفته از قوانین و ارزشهای اکادمیک، اسلامی، ملی و فرهنگی باشد، ضرورت دارد. در سالهای اخیــر به سبب تغییر سریع محیط اجتماعی و فرهنگی، قوانین تدوینشدة قبلی نمیتوانـد پاسـخگوي همه مسائل و مشکلات این محیط باشد. بنابر این ضرورت تدوین راهنمـاي اخلاقـی در پوهنتون بسیار احساس میشود.
بحث اخلاق اکادمیک در یک نهاد علمی از مراعات ارزشهای ملی، مذهبی و دینی شروع تا صداقت در تحقیقات علمی، ارایة درس با کیفیت و متعهدبودن در همه امور را در بر میگیرد.
پوهنتون هرات با درک این موضوع وجود پالیسی اخلاقی را از ضروریات مبرم دانسته و با عنایت به رعایت اصول و موازین اخلاقی- هنجاری سعی در فراهمآوری محیطی اکادمیک با معیارهای اخلاقی دارد. این پالیسی بر اساس موازین و اصول اخلاقی- هنجاری، پیرامون ابعاد مسؤولیتها و اصول اخلاقی منسوبین پوهنتون هرات در قبال محصلین و بالعکس ترتیب گردیده است.
والسلام
خداوند متعال در قرآن کریم خطاب به پیامبر اکرم (ص) میفرماید:« إِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ» )سوره قلم، آیه 4(. ترجمه: « همانا تو بر خُلقی بزرگ (اخلاقی عظیم) قرار داری» و نیز میفرماید: «وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا» (سوره بقره، آیه 83). ترجمه: «و با مردم به نیکویی سخن بگویید».
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نیز فرمودهاند: «أكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا» (سنن ترمذی). ترجمه: «کاملترین مؤمنان از نظر ایمان، خوشاخلاقترین آنان است».
این آموزهها نشان میدهد که رفتار اخلاقی نهتنها یک ارزش فردی، بلکه یک مسؤولیت اجتماعی و دینی است. بر همین اساس، پوهنتون هرات این پالیسی را بهعنوان چارچوبی برای تعیین معیارهای رفتار درست و نادرست در میان محصلان، استادان و کارمندان تدوین نموده است تا فضای علمی و اداری پوهنتون بر پایة صداقت، امانتداری، احترام متقابل و نیکی استوار گردد.
2. اهداف
این پالیسی در راستای رسیدن به اهداف ذیل ایجاد گردیده است:
- حفظ کرامت انسانی و پایبندی به ارزش های اسلامی؛
- قانونمداری؛
- حفاظت از سلامت جسمی و روانی؛
- ایجاد انصاف و عدالت در محیط کاری؛
- درستکاری و امانتداری،
- تعمیم شفافیت؛
- حفظ حریم خصوصى و استقلال فردى؛
- تعهد حرفهای، وفادارى و پاىبندى به عهد و پیمان؛
- صمیمت، صراحت و همدلى؛
- شایستهسالاری و قدردانى از شایستگیها و فضیلتها؛
- ارزشمندى و احترام متقابل به همدیگر؛
- نقدپذیرى و مشارکت طلبى؛
- جلوگیری از واسطهبازی و قومپرستی؛
- محو هرگونه فساد.
بخش دوم
مسئولیت ها و مکلفیت ها
پالیسی رفتار اخلاقی با توجه به شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هر جامعهای متفاوت است و اثرگذاری متفاوتی نیز دارد، ولی بهطور عام، میتواند بیانیهای از کاربرد اصول اخلاقی و استانداردهای رفتاری باشد.
برای به وجودآوردن فضای اخلاقی در محیط پوهنتون، منسوبین و محصلان مکلف اند ضوابط اخلاقی و رفتاری را که ذیلاً به آنها پرداخته شده است را مدنظر داشته باشند.
1-2. مکلفیتهای منسوبین پوهنتون
محصلان مهمترین سرمایة ملى و تعیینکنندگان جایگاه پوهنتون در جامعهاند. هدف ما فراهمنمودن محیط آموزشی سالم برای محصلان و تربیت محصلانی فعال، دانشمند و کارآمد در جهت گشودن معضلات اجتماعى و حرفهای است. بنابراین پایبندى به مسؤولیتهای اخلاقى در قبال حقوق محصلان، از اهداف اصلی و مسؤولیتهای این نهاد محسوب میشود و پوهنتون هرات خود را ملزم بر رعایت نکات ذیل میداند:
- رعايت حقوق انسانی و حفظ شأن و منزلت محصلان؛
- پایبندی کامل محصلان و منسوبین پوهنتون به ارزش های اسلامی؛
- فراهمسازی زمینه آموزش نظری و عملی در برنامههای تحصیلی؛
- استفاده از پیشنهادات محصلان جهت بهبود سیستم آموزشی؛
- تأمین حق محصلان در بهرهمندی از اساتید ورزیده، داراى دانش بهروز و حرفهای؛
- ایجاد برنامههای آشناسازی محصلان جدیدالشمول با محیط اکادمیک (پوهنتون، کتابخانه و....)، شرایط تحصیلی و مقررات؛
- اطلاعرسانی بهموقع، شفاف و کامل به محصلان در مورد قوانین، مقررات، لوایح و سایر موضوعات مرتبط؛
- برخورد صادقانه، صریح و صمیمى با محصلان، حفظ حریم خصوصى و حمایت از استقلال فردى آنان؛
- اعطاء امتیاز لیلیه در دورة لیسانس طبق سند تقنینی مربوط؛
- ارزیابى امور لیلیه و ایجاد زمینة آسایش، امنیت و سلامت روانى محصلان؛
- تأمین فضاى مناسب، فراهمسازی کتابخانهها و سایر امکانات آموزشی؛
- حمایت از مالکیت فکرى محصلان؛
- همدلى و حمایت معنوى و فکری و ارائه مشورههای سودمند؛
- تلاش در جهت افزایش روحية خودباوري و تفكر مثبت در محصلان؛
- نقدپذیرى و ترغیب محصلان بهنقد و مشارکت در تصمیمگیریها و اجرای تصامیم؛
- ترویج فرهنگ نظم، قانونمندى و مسؤولیتپذیرى اجتماعى؛
- توزیع عادلانه فرصتها و امکانات، برخورد عادلانه با محصلان و انعطافپذیری ضابطهمند؛
- اتخاذ راهكارهاي مناسب جهت فراهمسازی زمینههای جلب مشاركت فعال محصلان برای فعالیتهای جمعی؛
- ایجاد برنامههای شناسایی محصلان خلاق، مبتکر و محقق و معرفی آنان به مراجع بالاتر غرض تقدیر و تشویق؛
- تلاش براى افزایش رشتههای کاربردی برحسب تقاضای بازار کار در راستای پاىبندى بهحق تحصیل مؤثر و مثمر محصلان؛
- اصلاح مستمر برنامههای آموزشى در جهت افزایش کیفیت یادگیرى و مهارتورزى و افزایش توان پاسخگویى به نیازهاى فعلی و آیندة جامعه؛
- زمینهسازی ارائه خدمات شغلی و حرفهای برای محصلان جهت ارتقاء مهارتهای شغلی و ایجاد زمینههای کاری برای آنان.
2-2. مکلفیتها و مسئولیتهای محصلان
از محصلان انتظار میرود موارد زیر را که شامل اصول اخلاق اکادمیک میباشد، رعایت نموده و با رفتاری متناسب با منزلت اجتماعی و شئونات اسلامی در پوهنتون حضور یابند:
- احترام و پایبندی به اساسات و شعائر دین مقدس اسلام؛
- رعایت احکام قوانین، مقررات، لوایح، تصاویب و طرزالعملهای مربوط؛
- احترام به هیئت رهبری، استادان و منسوبین پوهنتون؛
- احترام متقابل به محصلان پوهنتون و برقراری روابط حسنه و اکادمیک با همصنفیان؛
- اشتراک فعال در برنامههای درسی؛
- رعایت نظم و دسپلین در محیط اکادمیک؛
- استفاده مسئولانه از ساختمانها، وسایل و سایر سهولتها در پوهنتون؛
- اجتناب از هرگونه فعالیت های تبعیضآمیز در محیط اکادمیک؛
- اجتناب از تعرض شخصی، هتاکی، آسیب رساندن به ملکیت و داراییهای عامه و اختلال مراسم و برنامههای علمی- اجتماعی و فرهنگی؛
- اجتناب از تهدید و فشارآوردن به دیگران و یا هر عملی که باعث به خطرانداختن سلامت فیزیکی، روانی و امنیت شخصی دیگران در پوهنتون گردد؛
- پرهیز از خرید، فروش، استفاده و یا حملونقل مواد مخدر، مشروبات الکولی و یا هر مادۀ نشه آور و خطرناک؛
- دوری از قمار و بازیهای غیرقانونی در محیط پوهنتون و لیلیهها؛
- پرهیز از خرید، فروش، حملونقل و پخش هر نوع سلاح، مواد آتشزا و انفجاری - و یا داشتن هر چیزی که بتواند به حیث اسلحه به کار رود و یا هر چیز خطرناکی که قانوناً ممنوع اعلانشده باشد؛
- اجتناب از سرپیچی عمدی و آگاهانه از دستورهای مسؤولین امنیتی و بیپروایی در رانندگی و توقف در جایگاههای غیرمجاز در صحن پوهنتون؛
- سوءاستفاده نکردن از آثار علمی و فکری مؤلفین دیگر مانند: نقل همه یا یک بخش از آثار دیگران به نام خود در تهیة وظایف خانگی، نوشتن مقالات، منوگرافها، رسالهها، تیزسهای ماستری و دکتورا و یا تألیفات کتب و مواد درسی؛
- عدم ارائه اطلاعات و معلومات غیردقیق و ساختگی از نتایج تحقیقات علمی و ساحوی در محیط اکادمیک؛
- اجتناب از جعل اسناد، اغفال، تقلب و یا استفاده بدون مجوز از اسناد، مدارک و وسایل پوهنتون؛
- پرهیز از امتحان دادن بهعوض شخص دیگر؛
- پرهیز از استفاده غیرقانونی از وسایل کمپیوتری و الکترونیکی غرض دستیابی به اسناد و مدارک محرم؛
- حضور یافتن با ظاهر مناسب در محیط پوهنتون و خودداری از پوشیدن لباسهای نامناسب و مغایر فرهنگ و جامعه اسلامی.
بخش سوم
تادیبات و روند رسیده گی به تخطی ها
اشخاصی که از پالیسی رفتار اخلاقی تمرد کنند، برایشان جزاهای انضباطی مختلفی با در نظرداشت نوع تخطی در مطابقت به رهنمود کمیتة مرکزی نظم ودسپلین و لوایح و مقررات کمیتة مربوط تعیین میشود.
1-3. تادیبات مرتبط به منسوبین ومحصلان پوهنتون هرات
الف: منسوبین
در صورت هرگونه تخلف از پالیسی هذا، موضوع توسط مراجع ذیربط و یا شاهد نقض پالیسی رسماً به کمیته مرکزی نظم و دسپلین راجع و کمیته متذکره براساس رهنمود نظم و دسپلین پوهنتون هرات تادیبات لازم را وضع و اجراء خواهد نمود.
ب: محصلان
در صورت هرگونه تخلف از پالیسی هذا، موضوع توسط مراجع ذیربط و یا شاهد نقض پالیسی رسماً به کمیته مرکزی نظم و دسپلین راجع و کمیته متذکره براساس رهنمود نظم و دسپلین پوهنتون هرات تادیبات لازم را وضع و اجراء خواهد نمود.
بخش چهارم
1-4. نظارت
آمریت دعوت و ارشاد بر پیادهسازی پالیسیهای اخلاقی محصلان در سطح پوهنتون نظارت نموده، اطلاعات مناسب را به هیئت رهبری جهت دستیابی به مأموریت و اهداف والای سازمان ارائه خواهد نمود.
هرگونه موارد نقض این پالیسی، منجر به پیادهسازی مؤاخذات قانونی خواهد گردید.
4-4. تعدیل در پالیسی
این پالیسی به پیشنهاد آمریت دعوت و ارشاد و کمیته مرکزی نظم و دسپلین قابل تعدیل است و تعدیلات صورت گرفته پس از تأیید شورای علمی قابل اجرا میباشد.
5-4. تأیید پالیسی
والسلام
رئیس پوهنتون هرات
